دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 Unraveling the Complexities of Sustainable Urban Regeneration in Central Urban Fabrics (The case study of Shahrekord) واکاوی پیچیدگی‌های بازآفرینی پایدار در بافت‌های مرکزی شهری (موردپژوهی: شهرکرد) 1 26 2394 10.22061/jsaud.2025.11325.2265 FA علی حسینی دانشیار، گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران، محمدرسول ظفری کارشناس ارشد، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. علی صابری دانشجوی دکتری، برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 06 Introduction: One of the most prominent contemporary methods to revitalizing deteriorated urban fabrics is the urban regeneration approach. This approach aims to enhance social, economic, physical, and infrastructural dimensions in a coordinated and integrated manner to achieve sustainable urban development. Community participation is also considered a fundamental prerequisite for the successful implementation of urban regeneration initiatives. In this context, the present study aims to evaluate the status of community-based urban regeneration dimensions and indicators within the deteriorated fabric of Shahrekord. Research Method: The study adopts a descriptive-analytical methodology, utilizing a questionnaire as the primary data collection tool. The statistical population includes all residents living within the deteriorated urban area of Shahrekord. Results and Discussion: The findings indicate that the overall condition of urban regeneration dimensions and indicators in Shahrekord's deteriorated fabric is unsatisfactory. Among the studied dimensions, social and environmental aspects are in relatively poorer condition compared to the others. In terms of importance, the accessibility and service provision indicator ranked highest within the physical dimension, identity was the most significant in the social dimension, carrying capacity in the environmental dimension, and activity system in the economic dimension. Statistical analysis using Pearson's correlation test demonstrated a significant and positive relationship between the studied indicators and community-based regeneration. Furthermore, among the various dimensions assessed, the social dimension exhibited the most substantial impact on the current status of regeneration in the study area. Conclusion: The study concludes that the deteriorated urban fabrics of Shahrekord is grappling with considerable challenges, both structural and socio-economic. Urban management efforts have been insufficient in addressing these issues, failing to either improve the existing conditions or prevent further marginalization of the area. Consequently, diverse models of urban regeneration have been either overlooked or inadequately applied in this context. مقدمه: یکی از مهمترین رویکردهای جدید در احیای بافت‌های فرسوده شهری، رویکرد بازآفرینی شهری است. در این رویکرد تمامی ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیرساختی همگام و همسو در جهت نیل به پایداری مورد بهبود قرار می‌گیرند. مشارکت اجتماعی نیز لازمه اجرای طرح‌های بازآفرینی شهری است. با توجه به این نکته، در پژوهش حاضر به بررسی وضعیت ابعاد و شاخص‌های بازآفرینی شهری با رویکرد اجتماع‌محور در بافت فرسوده شهرکرد پرداخته شد. روش تحقیق: روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر ابزار پرسشنامه است. جامعه آماری پژوهش تمامی ساکنان محدوده بافت فرسوده شهرکرد است. نتایج و بحث: نتایج پژوهش نشان داد وضعیت کلی ابعاد و شاخص‌های بازآفرینی در بافت فرسوده شهرکرد مناسب نیست و در این میان، ابعاد اجتماعی و زیست‌محیطی وضعیت نامناسب‌تری نسبت به دیگر ابعاد مورد مطالعه دارند. همچنین از نظر میزان اهمیت، در بعد کالبدی، شاخص دسترسی و خدمات، در بعد اجتماعی، هویت، در بعد زیست‌محیطی، ظرفیت قابل تحمل و در بعد اقتصادی نیز شاخص نظام فعالیت‌ها دارای بیش‌ترین میزان اهمیت بودند. مطابق نتایج به دست آمده از آزمون‌های آماری بین شاخص‌های مورد بررسی و بازآفرینی اجتماع محور رابطه مثبت و معنی‌داری وجود دارد. با توجه به تأیید وجود تفاوت در میان تأثیرگذاری ابعاد بر وضعیت بازآفرینی بافت فرسوده شهرکرد، بعد اجتماعی دارای بیشترین اثرگذاری بر وضعیت موجود بازآفرینی در محدوده مورد مطالعه بود. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد بافت فرسوده شهرکرد با چالش‌ها و مشکلات زیادی دست به گریبان بود و مدیریت شهری در راستای بهبود وضعیت موجود این بافت و جلوگیری از به حاشیه رفتن آن نتوانسته است اقدام مناسبی انجام دهد و الگوهای مختلف بازآفرینی در مورد این بافت مورد اغفال قرار گرفته‌اند.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2394_02ca2fa38bdb1d07146c57d5047a46f8.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 Assessing the quality of urban environment and landscape of Tajrish Square through Responsive Environmental Design سنجش کیفیت محیط و منظر‌ شهری میدان تجریش بر مبنای تئوری محیط‌های پاسخده 27 48 2396 10.22061/jsaud.2025.11383.2269 FA آزاده مهاجرمیلانی استادیار، گروه طراحی محیط، دانشکده محیط ‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. هما عصارزاده کارشناس ارشد طراحی محیط، دانشکده محیط ‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 23 Introduction Population growth and rising human needs have led to the functional densification of urban spaces, causing a decline in landscape quality and altering how space is perceived. This study aims to assess the environmental and urban landscape quality of Tajrish Square based on the components of the Responsive Environments Theory. It seeks to answer how this space's quality can be explained from the perspective of the mentioned theory. Research method This study adopts a practical approach, utilizing a mixed research method to analyze Tajrish Square as a case study. Data were gathered through direct observation, behavioral mapping, and questionnaires. The questionnaire analysis was carried out alongside environmental quality and urban landscape component matching using a hierarchical approach in AHP Excel software. Quantitative spatial syntax analyses were then performed in depthmapX software to explore the effects of the structure on the spatial network's configuration and function. Results and discussion The results of the analysis of overlapping observational data, questionnaires, and syntactic analyses show that weaknesses are associated with the quality of the Tajrish field response in the perceptual, social, and spatial components. Conclusion Analysis of the results indicates that the components of responsive environments have a positive influence on the quality of the urban landscape and environment in the study area. Based on these findings, revisiting the principles and criteria of urban and environmental design in light of the theory of Responsive Environments could enhance the quality of the environment and urban landscape across various physical, functional, and environmental aspects. چکیده مقدمه: رشد جمعیت و افزایش نیازهای انسانی منجر به فشردگی عملکردی فضاهای شهری شده که پیامد آن، بروز اختلالاتی در کیفیت منظر و ادراک فضا بوده‌است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کیفیت محیط و منظر شهری میدان تجریش، بر اساس مؤلفه‌های تئوری محیط‌های پاسخده، تلاش دارد به این پرسش پاسخ دهد که کیفیت این فضا از منظر نظریه مذکور چگونه قابل تبیین است. روش تحقیق: این مطالعه با رویکردی کاربردی و بهره‌گیری از روش تحقیق ترکیبی، به بررسی میدان تجریش به ‌عنوان نمونه‌موردی می‌پردازد. داده‌ها از طریق مشاهده مستقیم، نقشه‌برداری رفتاری و پرسشنامه گردآوری شده‌اند. تحلیل پرسشنامه و تطبیق با مؤلفه‌های کیفیت محیط‌ و منظر شهری به طریق سلسله‌مراتبی در نرم‌افزار AHP Excel انجام شده و از تحلیل‌های کمّی‌شده نحوفضا در نرم‌افزار depthmapX برای بررسی تأثیرات کالبد بر ساختار و عملکرد شبکه فضایی به‌کار گرفته شد. نتایج و بحث: نتایج حاصل از هم‌پوشانی داده‌های مشاهده‌ای، پرسشنامه‌ای و تحلیل‌های نحوفضایی نشان می‌دهد که کیفیت پاسخدهی میدان تجریش در مؤلفه‌های ادراکی، اجتماعی و فضایی با ضعف‌هایی همراه است. نتیجه‌گیری: تحلیل نتایج، اثربخشی مثبت مؤلفه‌های محیط‌های پاسخده را بر کیفیت محیط‌ و منظر شهری محدوده مطالعاتی را نشان می‌دهد. براساس یافته‌ها بنظر می‌رسد بازنگری در اصول و ضوابط طراحی شهری و محیطی به ‌سمت مبانی تئوری محیط‌های پاسخده، کیفیت محیط و منظر‌ شهری را از ابعاد گوناگون کالبدی، عملکردی و محیط‌زیستی ارتقاء می‌بخشد.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2396_c2dfa57eb0c14a10deb743bcbbae2050.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 Exploring the Place of Systems Thinking in the Sustainable Design Process واکاوی جایگاه تفکر سیستمی در فرایند طراحی پایدار 49 70 2407 10.22061/jsaud.2025.11508.2278 FA فرهاد کاروان استادیار، گروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران جمال الدین مهدی نژاد درزی استاد، گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. هدیه جمشیدی دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. Journal Article 2024 12 04 Systems thinking, as a holistic method by analyzing the interrelationships between components in a system, allows designers to comprehensively and systematically examine complex design problems. The present study was formed with the aim of examining the position of systems thinking in the sustainable design process and explaining the impact of this approach on improving performance and coordination in designs. The research sought to answer two main questions; How does systems thinking work in improving the design process? What are the components of systems thinking in improving the design process? The present study is qualitative and is a cross-sectional study in terms of time. The method of collecting information in the present study was library and field methods. First, various sources were reviewed and using the content analysis method, the components of systems thinking in the design process, the principles, advantages, and challenges of applying systems thinking in the design process were determined. In other words, using scientific and reliable sources in the fields of systems thinking and design process, the position of these two concepts was examined together. For searching and reviewing, available scientific sources such as research articles, books, and electronic resources including domestic and international reputable scientific databases such as Google Scholar, SID, Scopus, and civilica were used. Then, using the Delphi method and the opinions of selected referees, the components were finally approved. The statistical population included professors of the Department of Architecture and Industrial Design. In the present study, 6 people were selected as a sample on a convenience basis for internal validity. The data were analyzed qualitatively using SPSS version 22 software. The findings showed that the systems thinking model in design included 3 main themes, 6 subthemes, and 20 components. The internal validity of the model was examined using the Delphi method, with 1 component being eliminated, and the Kendall coordination coefficient based on the opinions of 6 referees for the model components was 0.93, which was significant at the 0.001 level. Based on these results, it can be said that the use of systems thinking in design can significantly improve the design process and create more sustainable solutions in the categories of having a comprehensive and comprehensive view in design, reducing errors and problems, improving coordination between components, increasing efficiency and productivity, and increasing design sustainability. However, there are limitations such as the complexity of the design process and the need for more time and resources, multidisciplinary expertise and skills, as well as resistance to change in the implementation of this approach. تفکر سیستمی به‌عنوان یک روش کلی‌نگر با تحلیل روابط متقابل میان اجزا در یک سیستم، این امکان را به طراحان می‌دهد تا مشکلات پیچیده طراحی را به‌طور جامع و سیستماتیک بررسی کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه تفکر سیستمی در فرایند طراحی پایدار و تبیین این رویکرد بر بهبود عملکرد و هماهنگی در طراحی‌ها را شکل گرفت. پژوهش در پی پاسخگویی به دو سؤال اصلی بود؛ چگونه تفکر سیستمی در بهبود فرایند طراحی عمل می کند؟ مؤلفه‌های تفکر سیستمی در بهبود فرایند طراحی کدامند؟ پژوهش حاضر از نوع کیفی و از نظر زمانی جزو مطالعات مقطعی است. شیوه گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر به روش کتابخانه‌ای و میدانی بود. ابتدا منابع مختلف بررسی و با استفاده از روش تحلیل محتوا مؤلفه‌های تفکر سیستمی در فرایند طراحی، اصول، مزایا، و چالش‌های به‌کارگیری تفکر سیستمی در فرآیند طراحی مشخص شد. به عبارتی، با استفاده ازمنابع علمی و معتبر در حوزه‌های تفکر سیستمی و فرایند طراحی، جایگاه این دو مفهوم در کنار هم بررسی شد. جهت جستجو و بررسی از منابع علمی موجود مانند مقالات پژوهشی، کتاب‌ها، و منابع الکترونیکی شامل پایگاه‌های علمی معتبر داخلی و بین‌المللی مانند Google Scholar، SID، Scopus، civilica به کار گرفته شد. سپس با استفاده از روش دلفی و نظر داوران انتخابی مؤلفه‌ها مورد تأیید نهایی قرار‌‌گرفتند. جامعه آماری شامل اساتید گروه معماری بودند. در پژوهش حاضر 6 نفر به عنوان نمونه به‌صورت در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها به‌صورت کیفی و کمی با استفاده از نرم افزار Spss نسخه 22 تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که الگوی تفکر سیستمی در طراحی شامل 3 مضمون اصلی، 6 مضمون فرعی و 20 مؤلفه بود. اعتبار درونی الگو با روش دلفی بررسی شد که 1 مؤلفه حذف شد و ضریب هماهنگی کندال براساس نظر 6 داور برای مؤلفه-های الگو 93/0 بدست آمد که در سطح 001/0 معنادار بود. بر اساس این نتایج می توان گفت که استفاده از تفکر سیستمی در طراحی می‌تواند به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای منجر به بهبود فرایند طراحی و ایجاد راه‌حل‌های پایدارتر در مقوله‌های برخورداری از دیدگاه جامع و همه جانبه در طراحی، کاهش خطاها و مشکلات، بهبود هماهنگی بین اجزاء، افزایش کارایی و بهره وری و نیز افزایش پایداری طراحی شود. با این حال، محدودیت‌هایی نظیر پیچیدگی فرایند طراحی و نیاز به زمان و منابع بیشتر، تخصص و مهارت‌های چندرشته‌ای، و نیز مقاومت در برابر تغییر در پیاده‌سازی این رویکرد وجود دارد.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2407_6886cb4526ccd1a1531d20f5c4d8a564.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 Passive Design Strategies for Pollutant Capture in Sustainable Educational Spaces to Improve Air Quality and Reduce Pollutants استراتژی‌های طراحی غیرفعال جذب در فضاهای آموزشی پایدار برای کاهش آلاینده‌ها و ارتقای کیفیت هوا 71 100 2435 10.22061/jsaud.2025.11828.2305 FA مهدی سلیمانی وزارت آموزش و پرورش سمانه تقدیر دانشگاه علم و صنعت ، تهران ، ایران علی ملکی دانشگاه علم و صنعت، تهران ، ایران Journal Article 2025 03 12 The air quality in educational spaces has a significant impact on the health and performance of students and instructors. Indoor and outdoor air pollution can lead to respiratory problems, reduced concentration, and an increase in illnesses. Due to the complexity and diversity of pollutant sources in these spaces, achieving complete air quality improvement through a single therapeutic technology is challenging. This study explores innovative strategies for pollutant absorption in the design of educational spaces, specifically aimed at reducing indoor and outdoor air pollutants.The research method involves data collection from scientific and research sources and a review of the existing literature on the use of absorbents and pollutant absorption systems. This study evaluates two main approaches: the use of external absorbents in building facades to control pollutants from external sources and the use of internal absorbents to reduce indoor pollutants.The results show that air filtration systems and absorbent coatings in building facades can effectively reduce external pollutants such as PM2.5, PM10, and VOCs. Additionally, the use of nanomaterial-based absorbents in indoor spaces is particularly effective in reducing indoor pollutants such as CO2 and formaldehyde. These materials, due to their photocatalytic properties, significantly enhance pollutant absorption when exposed to sunlight.Furthermore, the study concludes that attention to proper orientation and natural light penetration in the design of educational spaces can increase the efficiency of these materials and pollutant absorption systems. The use of these materials could pave the way for sustainable architecture and the use of passive ventilation systems that are free of pollutants in the future. کیفیت هوای فضاهای آموزشی تأثیر زیادی بر سلامت و عملکرد دانش‌آموزان و اساتید دارد. آلودگی هوای داخلی و خارجی می‌تواند منجر به مشکلات تنفسی، کاهش تمرکز و افزایش بیماری‌ها شود. به دلیل پیچیدگی و تنوع منابع آلاینده‌ها در این فضاها، بهبود کامل کیفیت هوا از طریق یک تکنولوژی درمانی واحد دشوار است. این مطالعه به بررسی استراتژی‌های نوین جذب آلاینده‌ها در طراحی فضاهای آموزشی، به‌ویژه برای کاهش آلاینده‌های هوای داخلی و خارجی، پرداخته است. روش تحقیق شامل جمع‌آوری داده‌ها از منابع علمی و تحقیقاتی و بررسی ادبیات موجود در زمینه استفاده از جاذب‌ها و سیستم‌های جذب آلاینده‌ها است. این تحقیق دو رویکرد اصلی را ارزیابی کرده است: استفاده از جاذب‌های خارجی در نمای ساختمان‌ها برای کنترل آلاینده‌های با منشاء خارجی و استفاده از جاذب‌های داخلی برای کاهش آلاینده‌های داخلی. نتایج نشان می‌دهند که سیستم‌های فیلتر هوا و پوشش‌های جاذب در نمای ساختمان‌ها می‌توانند به‌طور مؤثری آلاینده‌های خارجی مانند PM2.5، PM10 و VOCها را کاهش دهند. همچنین، استفاده از مصالح نانو مواد در فضاهای داخلی به‌ویژه در کاهش آلاینده‌های داخلی مانند CO2 و فرمالدهید بسیار مؤثر است. این مواد با خاصیت فتوکاتالیستی خود، زمانی که در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند، توانایی جذب آلاینده‌ها را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهند. همچنین نتیجه‌گیری تحقیق نشان می‌دهد که توجه به جهت‌گیری مناسب و نفوذ نور طبیعی در طراحی فضاهای آموزشی می‌تواند بازدهی این مصالح و سیستم‌های جذب آلاینده‌ها را افزایش دهد. استفاده از این مصالح می‌تواند زمینه‌ساز معماری پایدار و بهره‌گیری از سیستم‌های تهویه غیرفعال و بدون آلاینده‌ها در آینده باشد.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2435_a42c1f07ae1dd9cbb19d1cfbd3789793.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 03 29 Work–Life Collision:A Systematic Review of Teleworking in Residential Spaces برهمکنش زندگی-کار: مروری سیستماتیک بر دورکاری در مسکن 101 122 2405 10.22061/jsaud.2025.11213.2258 FA سمیرا عظیم زاده دانشجوی دکتری، گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران. علی شرقی دانشیار، گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران. Journal Article 2024 08 26 Introduction With advancements in information and communication technologies enabling a significant portion of activities to be conducted virtually, a substantial shift towards home-based work has occurred. As remote work becomes increasingly prevalent, the need to address the challenges of housing to effectively accommodate this new work paradigm becomes imperative. This paper systematically reviews the research conducted over the past decade at the intersection of housing and remote work, identifying the factors influencing the interplay between residential and work functions within the home and exploring the associated opportunities and challenges. Research Method: A systematic review of relevant literature published between 2014 and 2024 was conducted using the Scopus database. Through a multi-step process involving systematic and manual filtering, 50 relevant articles were identified. Additionally, to include domestic and Persian-language research, the SID, SCI, and Noormagz databases were systematically searched, adding 6 more articles to the review, resulting in a total of 56 articles analysed to identify key dimensions related to home-based work. These dimensions were then qualitatively analysed to understand the influencing factors. Results and Discussion: The findings were categorized into three main challenges: spatial, psychological, and work productivity. Inadequate home office design and a lack of dedicated workspaces negatively impact well-being and productivity, highlighting the importance of high-quality home office design, including ergonomics and environmental controls. Psychologically, blurred boundaries between work and personal life lead to role conflict, longer working hours, and social isolation, disproportionately affecting women. Despite the potential for increased flexibility, distractions and inadequate workspaces can hinder productivity in remote work settings. Conclusion: The findings underscore the need to re-evaluate housing architecture to accommodate the evolving demands of remote work. Addressing spatial challenges, promoting work-life balance, and supporting productivity are crucial for creating a suitable home work environment. Future research should investigate the long-term implications of remote work on housing preferences, urban planning, and societal structures. مقدمه: به دنبال پیشرفت‌ فناوری اطلاعات و ارتباطات و امکان انجام فعالیت‌ها بر بستر فضای مجازی، بخش قابل ‌توجهی از فعالیت‌ها به خانه منتقل شده است. با گسترش دورکاری به ‌عنوان یک روال جدید، توجه به چالش‌های مسکن برای تطبیق مؤثر با عملکرد جدید کار از خانه ضروری است. این مقاله پژوهش‌های انجام شده در دهه گذشته را در نقطه تقاطع مسکن و دورکاری به صورتی نظام‌مند مرور کرده و با شناسایی عوامل مؤثر بر تقابل دو کارکرد سکونت و کار بر مسکن، فرصت‌ها و چالش‌ها را در این زمینه شناسایی می‌کند. روش تحقیق: یک بررسی نظام‌مند (مرور سیستماتیک) از ادبیات مرتبط منتشر شده بین سال‌های 2014 تا 2024 با استفاده از پایگاه داده Scopus انجام شد و از طریق فرایندی چندمرحله‌ای شامل غربالگری نظام‌مند و دستی، 50 مقاله مرتبط شناسایی شد. همچنین به منظور پوشش پژوهش‌های داخلی و فارسی زبان، پایگاه‌های داده SID،SCI و نورمگز طی روند مذکور بررسی شده و 6 مقاله برای مرور نظام‌مند به مجموع مقالات پیشین افزوده شده و در نهایت 56 مقاله برای شناسایی ابعاد کلیدی مرتبط با کار از خانه تجزیهوتحلیل شد. سپس این ابعاد از طریق یک تحلیل کیفی برای درک عوامل مؤثر بر آنها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج و بحث: نتایج در سه دسته به چالش‌های فضایی، روان‌شناسی و بهره‌وری شغلی اشاره دارد. طراحی نامناسب دفتر کار خانگی و کمبود فضاهای کاری اختصاصی بر رفاه و بهره‌وری تأثیر می‌گذارد، لذا طراحی باکیفیت دفتر کار خانگی، از جمله ارگونومی و کنترل محیطی، ضروری است. از لحاظ روان‌شناختی، مرزهای نامشخص کار و زندگی به تعارض نقش‌ها، ساعات کاری طولانی‌تر و انزوای اجتماعی منجر می‌شود که زنان را به طور نامتناسبی تحت تأثیر قرار می‌دهد. و در نهایت برخلاف قابلیت دورکاری برای انعطاف‌پذیری زمانی، مزاحمت‌ها و فضای کاری ناکافی می‌تواند بهره‌وری را کاهش دهد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر اهمیت بازنگری در معماری مسکن برای تطبیق با نیازهای در حال تحول کار از راه دور تأکید می‌کنند. پرداختن به چالش‌های فضایی، ارتقای تعادل بین کار و زندگی، و حمایت از بهره‌وری برای ایجاد یک محیط کاری مناسب در خانه بسیار مهم است. پژوهش‌های آتی باید پیامدهای درازمدت کار از راه دور بر ترجیحات مسکن، برنامه‌ریزی شهری و ساختارهای اجتماعی را بررسی کند. واژگان کلیدی: دورکاری، کار از خانه، معماری مسکن، دفتر خانگی، کار-زندگی، بهره‌وری

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2405_51defe4babea74f427180027476df8d4.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 09 21 Explaining the Conceptual Model of Place-Based Social Sustainability in Enhancing the Physical and Spatial Quality of Faculties of Art and Architecture: Students’ Perspectives (Case Study: Faculty of Fine Arts, University of Tehran) تبیین مدل مفهومی پایداری اجتماعی مکان در ارتقاء کیفیت کالبدی و فضایی دانشکده‌های هنر و معماری با تأکید بر دیدگاه دانشجویان (موردپژوهی: دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران) 123 150 2397 10.22061/jsaud.2025.12022.2315 FA منصوره فرخی دانشجوی دکتری معماری، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. راضیه لبیب زاده استادیار گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. حسین ذبیحی دانشیارگروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 05 10 Introduction Social sustainability is a key aspect of sustainable development, highlighting social values, human needs, community cohesion, and well-being. In architectural education, a lack of integration of social sustainability elements often results in lower student satisfaction and less effective interaction with learning environments. Architecture schools, as the training grounds for future designers, require strategic design strategies that enhance both the functional and psychosocial qualities of space, promoting a sense of attachment, security, and ongoing engagement among users. Methods This applied developmental research used a mixed-methods approach, combining both quantitative and qualitative methods. Data were gathered through a systematic literature review and field surveys using questionnaires among students at the Faculty of Fine Arts, University of Tehran. A comprehensive conceptual model was developed based on both theoretical frameworks and empirical insights from domestic and international experts. Quantitative analyses were conducted using mean-based aggregation and the Shannon entropy algorithm, performed with statistical software to determine the relative weight of each social sustainability component and its contribution to perceived spatial quality. Results Analysis showed that students prioritize intangible, cognitive, and affective aspects—such as perceived safety, sense of belonging, and psychological attachment—over purely physical features. However, the adequacy of discipline-specific facilities, spatial accessibility, legibility, and functional organization also significantly affected their overall satisfaction and engagement. The findings emphasize the crucial interdependence between physical and psychosocial factors in shaping perceptions of spatial quality in architectural educational settings. Discussion and Conclusion The study highlights the vital role of place-based social sustainability in improving spatial quality and user experience in architecture schools. Incorporating social sustainability elements into the design and planning of educational spaces can greatly enhance user engagement, ongoing presence, and social interaction. The suggested conceptual framework offers an evidence-based guide for architects, educators, and facility planners to create learning environments that are socially responsive, psychologically supportive, and functionally efficient. مقدمه: پایداری اجتماعی یکی از ابعاد حیاتی توسعه پایدار است که بر ارزش‌ها، نیازهای انسانی و رفاه اجتماعی تأکید دارد. در آموزش معماری، توجه ناکافی به مؤلفه‌های پایداری اجتماعی باعث کاهش رضایتمندی دانشجویان از فضاهای آموزشی می‌شود. دانشکده‌های معماری، به‌عنوان محیط آموزش طراحان آینده، نیازمند راهبردهای طراحی هدفمند برای ارتقای تعامل اجتماعی و کیفیت فضایی هستند. روش تحقیق: این پژوهش از نوع توسعه‌ای-کاربردی و با رویکرد ترکیبی کمی و کیفی انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه‌های میدانی در بین دانشجویان دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران گردآوری شد. یک مدل مفهومی بر اساس چارچوب‌های نظری و دیدگاه‌های صاحب‌نظران تدوین شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از میانگین‌گیری و تکنیک الگوریتم شانون و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای آماری انجام شد. نتایج و بحث: نتایج حاصل از پژوهش حاصل نشان می‌دهد که دانشجویان بیشتر به جنبه‌های غیرکالبدی و ذهنی توجه دارند که حس امنیت، تعلق و پیوند با مکان را تقویت می‌کنند. با این حال، ویژگی‌های کالبدی مانند امکانات متناسب با رشته، دسترسی‌پذیری و خوانایی فضا نیز تأثیر قابل‌توجهی بر رضایتمندی و مشارکت دانشجویان دارند. نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر بیانگر آن است که پایداری اجتماعی مکان نقش مهمی در ارتقای کیفیت فضایی دانشکده‌های معماری دارد. توجه به مؤلفه‌های اجتماعی در طراحی و برنامه‌ریزی فضاهای آموزشی، موجب افزایش تعامل و حضور مستمر کاربران می شود و در عین حال می‌تواند راهنمایی مبتنی بر شواهد برای طراحی و بازطراحی فضاهای دانشکده‌های معماری ارائه دهد.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2397_bce2bd5b61d277d7a3db7580512080dc.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 Analysis of differences in the mental image of women and men from the perspective of the desirability of space in urban sidewalks (Case study: Tabriz Tarbiat sidewalk) تحلیل تفاوت‌های تصویر ذهنی زنان و مردان از منظر مطلوبیت فضا در پیاده‌راه‌های شهری (موردپژوهی: پیاده‌راه تربیت تبریز) 151 172 2371 10.22061/jsaud.2025.11545.2282 FA بهرام مهری قاراب علیا دانشجوی دکتری طراحی شهری، ,واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران مسعود حق لسان استادیار، گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران. آرش ثقفی اصل دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران. اکبر عبدالله زاده طرف استادیارگروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران. Journal Article 2024 12 26 Introduction: In the interaction between humans and the environment, the perception of space by citizens is of particular importance. When people are in an environment, they record various information about that space in their minds, which gradually forms a clearer image of the surrounding environment in their minds. According to research, the mental image of men and women of the environment is significantly different from each other. Given these differences, the main focus is on understanding the relationship between men's and women's activities and its impact on future planning. In this study, the differences in the mental image of men and women are first analyzed from the perspective of the suitability of space on the sidewalk. The purpose of this study is to analyze the differences in the mental image of women and men on the Tarbiat sidewalk in Tabriz from the perspective of the desirability of space, in order to create a framework by examining the approaches and theoretical foundations of mental image, through which the differences in the mental image of women and men on the Tarbiat sidewalk in Tabriz city can be analyzed in terms of the desirability of space. Research Method: This research, with an applied aim and a combined approach of quantitative and qualitative methods, examines the Tabriz Tarbiat sidewalk. In the quantitative part, data will be collected through a questionnaire, while in the qualitative part, field observation method will be used. The statistical population of this study includes 20,000 pedestrians and citizens present within the area of the Tabriz Tarbiat sidewalk. Using the Cochran formula and considering an error of 5%, the sample size of the study includes 380 participants (190 men and 190 women). Results and Discussion: The results obtained from this research indicate significant differences in the evaluation of indicators by men and women. According to men, indicators such as accessibility with an average rank of (9.45), identity (8.65) and awareness (7.71) were recognized as the most desirable criteria, respectively. This is while women, in their evaluation, have given more priority to safety indicators with an average rating of (9.89), access (8.75) and identity (7.62), respectively. Conclusion: According to the research results, significant differences in the evaluation of indicators by men and women can be due to the different experiences and needs of each group and clearly indicate the importance of paying attention to gender perspectives in the analysis and evaluation of different indicators; therefore, understanding these differences can help advance policies and programs to improve the quality of life for both sexes and take into account the specific needs of each group. مقدمه: در تعامل میان انسان و محیط، درک فضا توسط شهروندان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. افراد وقتی در یک محیط قرار می‌گیرند، اطلاعات مختلفی را درباره آن فضا در ذهن خود ثبت‌ می‌کنند که به‌تدریج تصویر واضح‌تری از محیط اطراف را در ذهن آنان شکل می‌دهد. بر اساس تحقیقات، تصویر ذهنی مردان و زنان از محیط به طور قابل‌توجهی با یکدیگر متفاوت است. با توجه ‌به این تفاوت‌ها تمرکز اصلی بر درک ارتباط بین فعالیت‌های مردان و زنان و تأثیر آن بر برنامه‌ریزی‌های آینده است. در این پژوهش ابتدا تفاوت‌های تصویر ذهنی مردان و زنان از منظر مطلوبیت فضا در پیاده‌راه مورد تحلیل قرار می‌گیرد. هدف از انجام این پژوهش، تحلیل تفاوت‌های تصویر ذهنی زنان و مردان در پیاده‌راه تربیت تبریز از منظر مطلوبیت فضاست تا با بررسی رویکردها و مبانی نظری تصویر ذهنی چارچوبی را ایجاد کند که به‌وسیله آن تفاوت‌های تصویر ذهنی زنان و مردان در پیاده‌راه تربیت در شهر تبریز از نظر مطلوبیت فضا تحلیل شود. روش تحقیق: این پژوهش باهدف کاربردی و رویکردی ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی، به بررسی پیاده‌راه تربیت تبریز می‌پردازد. در بخش کمی، داده‌ها از طریق پرسش‌نامه جمع‌آوری می‌شوند، درحالی‌که در بخش کیفی، از روش مشاهده میدانی استفاده خواهد شد. جامعه آماری این مطالعه شامل 20000 نفر از عابران و شهروندان حاضر در محدوده پیاده‌راه تربیت تبریز است. با استفاده از فرمول کوکران و با درنظرگرفتن خطای 5%، حجم نمونه موردمطالعه شامل 380 نفر از مشارکت‌کنندگان (190 مرد و 190 زن) انتخاب شده است. نتایج و بحث: نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش نشان‌دهنده تفاوت‌های معناداری در ارزیابی شاخص‌ها توسط مردان و زنان است. بر اساس نظر مردان، شاخص‌هایی نظیر دسترسی با میانگین رتبه (9.45)، هویت (8.65) و آگاهی (7.71) به ترتیب به عنوان مطلوب‌ترین معیارها شناخته شدند. این در حالی است که زنان، در ارزیابی خود، به شاخص‌های ایمنی با میانگین رتبه (9.89)، دسترسی (8.75) و هویت (7.62) به ترتیب اولویت بیشتری داده‌اند. نتیجه‌گیری: با توجه ‌به نتایج پژوهش تفاوت‌های معنادار در ارزیابی شاخص‌ها توسط مردان و زنان می‌تواند ناشی از تجارب و نیازهای متفاوت هر گروه باشد و به‌خوبی نشان‌دهنده اهمیت توجه به دیدگاه‌های جنسیتی در تحلیل و ارزیابی شاخص‌های مختلف است؛ بنابراین، درک این تفاوت‌ها می‌تواند به پیشبرد سیاست‌ها و برنامه‌های بهبود کیفیت زندگی برای هر دو جنس کمک کند و نیازهای خاص هر گروه را موردتوجه قرار دهد.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2371_0468ebbf0d9b49ecfcaf961198fdd6f0.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 09 11 Providing solutions for kuche-Bagh regeneration in Neyshabur with emphasis on group memories ارائه راهکارهای بازآفرینی کوچه باغ های نیشابور با تاکید بر احیای خاطرات جمعی 173 196 2437 10.22061/jsaud.2025.11772.2301 FA آناهیتا زنده دلان استادیار گروه معماری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران، Journal Article 2025 02 18 Goale:In the history of Iranian architecture and urban planning, Kuche-Bagh have been regarded as valuable, poetic, and tranquil spaces with high natural, literary, and cultural capacities, they have held a special place in Persian literature. Unfortunately, in the present era, rampant construction has led to the destruction and obliteration of the Iranian garden as an authentic model, and the historical gardens are in decline. The main objective of research is to provide solutions for preserving the remaining Kuche-Bagh in Neyshabur with emphasizing the revival of group memories. Methodology:This research is classified as applied in terms of its objective and as descriptive-analytical in terms of its subject characteristics. In the data collection section, both library and field studies were utilized, and in the analysis section, the evaluation of questionnaire data was conducted using SPSS software, while content analysis and coding methods were employed for analyzing interview data. Findings: The investigation was carried out across five cultural-social, functional, physical, economic and environmental systems. The statistical results (T) confirm that in examining the research indicators within the socio-cultural system, including social interactions, sense of belonging to the context, collective memories, and visual identity, there are unfavorable. The indicators of the functional system, including vitality and accessibility, are unfavorable. In the economic system assessment, the indicator of local economic prosperity is favorable, while the indicator of tourism industry prosperity is unfavorable. In the environmental system assessment, the indicator of protection of existing vegetation is unfavorable. In the spatial system assessment, the indicators of spatial coherence, visual character, and security are unfavorable, while climatic comfort is in favorable conditions. Results: The results obtained from the interviews after analyzing and coding the data, in form of solutions have been categorized into three main groups: strengthening place identity, enhancing social sustainability in the neighborhood, and strengthening pedestrian networks. هدف: در معماری و شهرسازی گذشته ایران، کوچه باغ ها همیشه به عنوان فضاهایی ارزشمند، شاعرانه و آرامش بخش در نظرگرفته شده که دارای ظرفیتهای طبیعی، ادبی و فرهنگی بالایی بوده و جایگاه خاصی در ادبیات فارسی داشته اند. متاسفانه در دوره حاضر، ساخت و سازهای بی رویه باعث تخریب و نابودی باغ ایرانی به عنوان الگویی اصیل گردیده و کوچه باغ های گذشته در حال زوال هستند. هدف اصلی پژوهش، ارائه راهکارهایی جهت حفظ کوچه باغ های باقی مانده نیشابور با تاکید بر هویت جمعی است. روش تحقیق: نوع پژوهش به لحاظ هدف، به عنوان یک تحقیق کاربردی و به لحاظ خصوصیات موضوع از نوع توصیفی-تحلیلی میباشد. برای گردآوری اطلاعات از مطالعات کتابخانه ای و میدانی استفاده شده و برای تجزیه و تحلیل، ارزیابی داده های پرسشنامه نرم افزار SPSS و در تحلیل داده های مصاحبه از روش تحلیل محتوا و رویه کدگذاری استفاده گردیده است. نتایج و بحث: بررسی در پنج نظام فرهنگی-اجتماعی، عملکردی، کالبدی، اقتصادی و زیست محیطی انجام گردید. نتایج آماره (T) موید آن است که در بررسی شاخص های تحقیق در نظام فرهنگی اجتماعی شامل تعاملات اجتماعی، حس تعلق به بافت، خاطرات جمعی و هویت بصری در شرایط نامطلوب قرار دارد. شاخص های نظام عملکردی شامل سرزندگی و دسترسی پذیری در شرایط نامطلوب قرار دارد. در بررسی نظام اقتصادی شاخص رونق بخشی اقتصاد محلی مطلوب و شاخص رونق صنعت گردشگری در شرایط نامطلوب قرار دارد. در بررسی نظام زیست محیطی شاخص حفاظت از پوشش گیاهی موجود در شرایط نامطلوب قرار دارد. در بررسی نظام کالبدی شاخص های انسجام فضایی، شخصیت بصری و امنیت در شرایط نامطلوب و آسایش اقلیمی در شرایط مطلوب قرار دارد. نتیجه گیری: نتایج حاصل پس از تحلیل و کدگذاری داده ها، در فالب راهکارهایی در سه دسته بندی کلی شامل تقویت هویت مکانی در محله، تقویت پایداری اجتماعی در محله و تقویت شبکه پباده ارائه گردیده است

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2437_439b3432aeff8fcd17e98be455a636f2.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 CFD study of building form and its effect on indoor air quality in urban residential context (Study case: District 1 of Shiraz city) مطالعه CFD فرم ساختمان و تاثیر آن بر کیفیت هوای داخل در بافت مسکونی شهری(مورد مطالعه: منطقه یک شهر شیراز) 197 219 2446 10.22061/jsaud.2025.10003.2172 FA مژگان کمالی دکتری معماری، گروه معماری و شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. علی اکبر حیدری دانشیار معماری، عضو هیئت علمی گروه معماری دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران یعقوب پیوسته گر دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. Journal Article 2023 07 12 Due to the increasing trend of urbanization in modern life, air pollution, especially pollution caused by urban traffic, is increasing sharply. This process has a great impact on reducing the air quality inside the buildings and as a result reducing the physical and mental comfort and peace of people. In this connection, it seems that the form of buildings can have a significant effect on the amount and pattern of pollutants entering their internal spaces. Accordingly, in this research, the influence of the form of buildings in an urban context on the change of the air flow pattern and the amount of pollutant concentration entering the buildings is investigated. For this purpose, 3 common forms of short-story buildings in Shiraz city were extracted as investigated patterns and placed in a regular urban point structure in four rotation modes. In this way, 12 case samples were extracted and all of them were placed in the vicinity of an urban highway (as a source of pollutant production) and were simulated using Computational Fluid Dynamics (CFD). In this research, two parameters of air speed and NO2 pollutant concentration were used to measure air quality. Steady 3-dimensional flow was used to simulate the samples using the SST-Kω turbulence model, which was numerically solved based on the Reynolds Averaged Navier-Stokes (RANS) equations. The CFD software used in this research has been validated in comparison with wind tunnel tests and has yielded acceptable results. The results showed that the building form has a significant effect on the air quality inside the building. Also, based on the results of the TOPSIS multi-criteria decision making method, the best and the worst building form pattern in order to increase the air speed and reduce the amount of pollutants inside the building are related to the stepped form and the L-shaped form, respectively. با توجه به افزایش روند شهرنشینی در زندگی مدرن، آلودگی هوا به ویژه آلودگی ناشی از ترافیک شهری به شدت رو به افزایش است. این روند تاثیر زیادی بر کاهش کیفیت هوای داخل ساختمان ها و درنتیجه کاهش آسایش و آرامش جسمی و روانی انسان‌ها می‌گذارد. در این ارتباط به نظر می‌رسد فرم ساختمان‌ها می‌تواند تاثیر بسزایی بر میزان و الگوی ورود آلاینده‌ها به فضاهای درونی آنها داشته باشد. بر همین اساس در این پژوهش به بررسی تاثیر فرم ساختمان‌ها در یک بافت شهری بر تغییر الگوی جریان هوا و میزان ورود غلظت آلاینده به درون ساختمان ها پرداخته می‌شود. برای این منظور 3 فرم رایج ساختمان‌های کوتاه مرتبه در شهر شیراز به عنوان الگوهای مورد بررسی استخراج و در چهار حالت چرخش، در یک بافت نقطه ای منظم شهری قرار گرفتند. به این ترتیب 12 نمونه موردی استخراج و همگی در مجاورت یک اتوبان شهری (به عنوان منبع تولید آلاینده) قرار داده شدند و با استفاده از دینامیک سیالات محاسباتی (CFD) شبیه سازی شدند. در این پژوهش دو پارامتر سرعت هوا و غلظت آلاینده NO2 برای سنجش کیفیت هوا مورد استفاده قرار گرفت. جریان ثابت سه بعدی ( steady 3dimentional flow) با استفاده از مدل آشفتگی SST-Kω جهت شبیه سازی نمونه‌ها مورد استفاده قرار گرفت که به صورت عددی بر اساس معادلات رینولدز میانگین ناویر استوکس (RANS) حل شده است. نرم افزار CFD مورد استفاده در این تحقیق در مقایسه با آزمایشات تونل باد مورد اعتبارسنجی قرار گرفته است و نتایج قابل قبولی به همراه داشته است. نتایج نشان داد که فرم ساختمان تاثیر قابل توجهی بر کیفیت هوای درون ساختمان دارد. همچنین بر اساس نتایج روش تصمیم گیری چند معیاره تاپسیس، بهترین و بدترین الگوی فرمی ساختمان به منظور افزایش سرعت هوا و کاهش غلطت آلاینده های درون بنا به ترتیب مربوط به فرم پلکانی و فرم L شکل است

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2446_1564104ebb77db950d3d665dae477d5b.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 An analysis of the indicators explaining the desirability of the urban landscape (case study: Ahvaz metropolis) تحلیلی بر مطلوبیت شاخص‌های تبیین‌کننده‌ی منظر شهری (مطالعه موردی: کلان‌شهر اهواز) 221 236 2412 10.22061/jsaud.2025.11164.2257 FA سیدنوراله موسوی دانشجوی دکتری معماری ، گروه معماری ،واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر ، ایران. مهروش کاظمی شیشوان استادیار ، گروه معماری ، دانشکده هنر و معماری ، واحد شبستر ، دانشگاه آزاد اسلامی ، شبستر ، ایران. لاچین پهلوان عملداری استادیار گروه معماری، واحد آذرشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی آذرشهر، ایران. Journal Article 2024 09 14 An analysis of the indicators explaining the desirability of the urban landscape (case study: Ahvaz metropolis) Abstract The urban landscape, as the most important part of the city''s appearance, plays a fundamental role in improving the visual quality and, as a result, the satisfaction of the presence and benefit of different spaces for citizens. Therefore, checking the desirability of the urban landscape and providing solutions to achieve the appropriate quality in this area should be considered by urban designers and planners. For this purpose, in this research, examines the indicators that explain the desirability of the urban landscape in Ahvaz city, with an emphasis on public spaces. The research method in the current study is mixed (quantitative-qualitative) with a practical purpose and a descriptive-analytical nature, in order to analyze the information, have been used structural equation modeling in Amos software. The statistical population of the research also includes the citizens of Ahvaz, whose sample size was determined by Cochran''s model as 384 people. The findings of the research show that the most favorable indicators of urban landscape of Ahvaz are related to functional, sense of place, aesthetic and environmental indicators respectively, and the coefficients extracted from the structural model for each are 0.44, 0.39, 0.27 and 0.20. Among the sub-indices, the most favorable is related to the separation and clarity of different functions and areas, the openness and comparison of buildings, and the familiarity and having a special face of each space with values of 0.61, 0.58 and 0.54, respectively. Also, the results indicate that according to the critical value of the structural model (1.96) and the low value of the investigated indicators in Ahvaz city, it can be said that the condition of urban landscape indicators in this city is unfavorable. Keywords: Urban landscape, Public spaces, Ahvaz city, Structural equations. تحلیل شاخص های تبیین کننده مطلوبیت منظر شهری (مطالعه موردی: کلانشهر اهواز) چکیده منظر شهری به عنوان مهمترین بخش سیمای شهر، نقش اساسی در ارتقای کیفیت بصری و در نتیجه رضایت از حضور و بهره مندی از فضاهای مختلف برای شهروندان دارد. بنابراین بررسی مطلوبیت منظر شهری و ارائه راهکارهایی برای دستیابی به کیفیت مناسب در این حوزه باید مورد توجه طراحان و برنامه ریزان شهری قرار گیرد. بدین منظور، در این پژوهش به بررسی شاخص‌های تبیین کننده مطلوبیت منظر شهری در شهر اهواز با تأکید بر فضاهای عمومی می‌پردازد. روش تحقیق در پژوهش حاضر آمیخته (کمی-کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی است که به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزار Amos استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش نیز شامل شهروندان اهوازی است که حجم نمونه آنها با مدل کوکران 384 نفر تعیین شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مطلوب‌ترین شاخص‌های منظر شهری اهواز به ترتیب مربوط به شاخص‌های عملکردی، حس مکان، زیبایی‌شناختی و محیطی بوده و ضرایب استخراج‌شده از مدل ساختاری برای هر کدام 0.44، 0.39، 0.27 و 0.20 است. در بین زیرشاخص‌ها، مطلوب‌ترین مربوط به تفکیک و وضوح عملکردها و مساحت‌های مختلف، باز بودن و مقایسه ساختمان‌ها و آشنایی و داشتن چهره خاص هر فضا به ترتیب با مقادیر 0.61، 0.58 و 0.54 است. . همچنین نتایج حاکی از آن است که با توجه به ارزش بحرانی مدل ساختاری (96/1) و پایین بودن ارزش شاخص های مورد بررسی در شهر اهواز، می توان گفت که وضعیت شاخص های منظر شهری در این شهر نامطلوب است. واژه‌های کلیدی: منظر شهری، فضاهای عمومی، شهر اهواز، معادلات ساختاری.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2412_f9f43974d9a15b9dfd645ea80f321dfe.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 Recognizing the meaning of spatial justice in land use بازشناسی معنای عدالت فضایی در نحوه استفاده از زمین 237 252 2453 10.22061/jsaud.2025.11265.2260 FA سیده الهه رضوانیان دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. تکتم حنایی دانشیار، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران Journal Article 2024 09 08 Introduction: Since the formation of civilization, cities have had many challenges, the most important of which are social inequality, polarization, poverty, and the physical manifestation of these problems, such as unequal access to urban capital. It was against these problems and challenges that the discussion of justice entered urban planning and the search for justice or the effort to fight injustice became one of the main goals of urban planning. Research method: The current research is a descriptive-analytical developmental research and examines and analyzes the current situation. The intended approach in this research is scientometrics and specifically, co-lexical analysis. In order to obtain scientific articles related to the research field, two keywords land use planning and spatial justice have been searched in the Web of Science database in the period of 2010-2024. Results and discussion: . In general, in these articles, spatial justice in land use planning has been divided into two categories: fair access to services and fair distribution of services. In urban development programs in Iran, spatial justice has been proposed in land use planning in order to properly distribute services at the city level, while in developed countries, with the participation of citizens, their daily needs can be identified and tailored accordingly. plan and define spatial justice in this way. Conclusion: As a result, if we want land use planning to be justice-oriented in Iran, focusing on the subject of compliance with land use per capita in land use planning is not only effective, but the daily needs of the people should be in accordance with age and gender, population density, conditions Economic and social of the residents, service access radius and occupancy level of the uses should be identified. هدف: از زمان شکل‌گیری تمدن، شهرها چالش‌های بسیاری داشته‌اند که مهم‌ترین آن‌ها نابرابری اجتماعی، قطبی شدن، فقر و نمود فیزیکی این مشکلات، مانند دسترسی نابرابر به سرمایه‌های شهری است. در مقابله با این مشکلات و چالش‌ها بود که بحث عدالت وارد برنامه‌ریزی شهری شد و جستجوی عدالت یا تلاش برای مبارزه با بی‌عدالتی به یکی از اهداف اصلی برنامه‌ریزی شهری تبدیل شد. روش تحقیق: پژوهش حاضر، یک پژوهش توصیفی -تحلیلی توسعه‌ای است و به بررسی و تحلیل وضعیت موجود می‌پردازد. رویکرد مورد نظر در این پژوهش، علم‌سنجی و به طور خاص، تحلیل هم‌واژه‌ای است. برای دستیابی به مقالات علمی مرتبط با حوزه پژوهش، دو کلیدواژه برنامه‌ریزی کاربری زمین و عدالت فضایی در پایگاه داده وب آو ساینس در بازه زمانی 2010-2024 جستجو شده است. نتایج و بحث: در مقالات استخراج شده، عدالت فضایی در برنامه‌ریزی کاربری زمین به دودسته دسترسی عادلانه به خدمات و توزیع عادلانه خدمات تقسیم شده است. در برنامه‌های توسعه شهری در ایران، عدالت فضایی در برنامه‌ریزی کاربری زمین به منظور توزیع مناسب خدمات در سطح شهر مطرح شده است، در حالی که در کشورهای توسعه‌یافته، با مشارکت شهروندان می‌توان نیازهای روزمره آن‌ها را شناسایی و متناسب با آن برنامه‌ریزی و عدالت فضایی را از این طریق تعریف کرد. نتیجه‌گیری: در نتیجه، اگر بخواهیم برنامه‌ریزی کاربری زمین در ایران عدالت‌محور باشد، تمرکز بر موضوع رعایت سرانه کاربری زمین در برنامه‌ریزی کاربری زمین نه‌تنها مؤثر است، بلکه باید نیازهای روزمره مردم متناسب با سن و جنس، تراکم جمعیت، شرایط اقتصادی و اجتماعی ساکنان، شعاع دسترسی به خدمات و سطح اشغال کاربری‌ها شناسایی شود.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2453_fa9cc7a1062d4f8d7f024fb51c85815e.pdf

دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی معماری و شهرسازی پایدار 2588-6274 13 1 2025 08 23 Optimization of Daylighting in Residential Spaces to Enhance Indoor Green Landscape Quality and Improve Visual Comfort بهینه‌سازی نور روز در فضاهای مسکونی به‌منظور ارتقای کیفیت منظر سبز داخلی و افزایش آسایش بصری 253 274 2476 10.22061/jsaud.2025.12383.2333 FA پوریا عبدالی کارشناسی ارشد معماری دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران مهدی خاکزند دانشیار گروه معماری منظر دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران 0000-0001-9390-3433 Journal Article 2025 09 06 Introduction: In recent decades, rapid population growth, urban density, and the reduction of per capita green space have posed significant challenges to the environmental quality of residential units. Balconies, as one of the few semi-open spaces in apartments, can, if designed intelligently, serve as platforms for indoor green landscapes, enhancing user comfort and plant productivity. In the hot-arid climate of Qom, intense solar radiation not only causes glare and reduces visual comfort but also damages indoor plants. Therefore, optimizing daylight through the application of Adaptive Kinetic Skins presents an effective approach to simultaneously meeting plant lighting needs and improving the visual quality of space. Methodology: This study adopts a mixed field–simulation approach. In the fieldwork phase, natural illuminance was measured at four points within the balcony and its adjacent bedroom from January to July 2025, at three daily time intervals, and processed using Python along with Pandas, NumPy, and Matplotlib libraries. In the simulation phase, a base model and three Adaptive Kinetic Skins with triangular, square, and hexagonal geometries—each in five opening ratios (30% to 70%)—were evaluated using Honeybee, Ladybug, and the Radiance engine. Key performance metrics included sDA, ASE, UDI, and annual hourly analysis. Results and Discussion: Findings revealed that although the base model achieved a high sDA, its excessive ASE resulted in severe glare and unsuitable lighting conditions for plants. The square model with 40% opening achieved the highest sDA (0.60) and the greatest UDI within the target range. The hexagonal model with 30% opening recorded the lowest ASE (0.00), completely eliminating glare, albeit with lower UDI. Annual hourly analysis indicated that 30% and 40% openings across all geometries provided the best balance between adequate daylight and minimizing excessive solar exposure in the hot-arid climate of Qom. Conclusion: The proposed final configurations are the square geometry with 40% opening and the hexagonal geometry with 30% opening, as they achieve the optimal balance between plant lighting requirements and user visual comfort, while being most compatible with the hot-arid climate and southeast-facing balconies. This climate-responsive design approach can be applied as a practical solution for daylight optimization in semi-open residential spaces. The results confirm that the designed Adaptive Kinetic Skins effectively regulate daylight within the desired range while simultaneously enhancing visual comfort and providing favorable lighting conditions for plants. مقدمه: در دهه‌های اخیر، رشد جمعیت، تراکم شهری و کاهش سرانه فضای سبز، کیفیت زیست‌محیطی واحدهای مسکونی را به چالش کشیده است. تراس‌ها، به‌عنوان معدود فضاهای نیمه‌باز آپارتمان‌ها، در صورت طراحی هوشمندانه می‌توانند به بستر منظر سبز داخلی و ارتقای آسایش کاربران و بهره‌وری گیاهان تبدیل شوند. در اقلیم گرم و خشک قم، شدت تابش خورشید علاوه بر ایجاد خیرگی و کاهش آسایش بصری، موجب آسیب به گیاهان آپارتمانی می‌شود. از این رو، بهینه‌سازی نور روز با استفاده از پوسته‌های متحرک، رویکردی کارآمد برای تأمین هم‌زمان نیاز نوری گیاهان و ارتقای کیفیت بصری فضا است. روش تحقیق: پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی میدانی–شبیه‌سازی انجام شده است. در بخش میدانی، شدت روشنایی طبیعی در چهار نقطه تراس و اتاق خواب مجاور طی دی ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۴، در سه نوبت زمانی روزانه اندازه‌گیری و با استفاده از زبان Python و کتابخانه‌های Pandas، NumPy و Matplotlib پردازش شده است. در بخش شبیه‌سازی، مدل پایه و سه پوسته متحرک با سه هندسه (مثلثی، مربعی و شش‌ضلعی) در پنج سطح گشودگی مختلف (30 تا 70 درصد) با بهره‌گیری از افزونه Honeybee، Ladybug و موتور Radiance ارزیابی شده‌اند. شاخص‌های sDA، ASE، UDI و تحلیل ساعتی سالانه به‌عنوان معیارهای اصلی تحلیل انتخاب گردیدند. نتایج و بحث: نتایج نشان داد مدل پایه، هرچند sDA بالایی دارد، اما به دلیل ASE بسیار زیاد، دچار خیرگی شدید و شرایط نوری نامطلوب برای گیاهان است. مدل مربعی با گشودگی ۴۰% بالاترین sDA (0.60) و بیشترین UDI در محدوده مطلوب را ثبت کرد. مدل شش‌ضلعی با گشودگی ۳۰% کمترین ASE (0.00) را داشت و خیرگی را به‌طور کامل کنترل نمود، هرچند UDI آن کمتر بوده است. تحلیل ساعتی نشان داد گشودگی‌های ۳۰% و ۴۰% در هر سه هندسه بهترین تعادل میان نور کافی و کاهش تابش بیش‌ازحد را در اقلیم گرم و خشک (شهر قم) فراهم می‌کنند. نتیجه‌گیری: مدل نهایی پیشنهادی، پوسته مربعی با گشودگی ۴۰% و پوسته شش‌ضلعی با گشودگی 30% است که با ایجاد تعادل میان نیازهای نوری گیاهان و آسایش بصری کاربران، بیشترین سازگاری را با شرایط اقلیم گرم و خشک و تراس‌های جنوب‌شرقی دارند. این رویکرد می‌تواند به‌عنوان راهکار طراحی اقلیمی در بهینه‌سازی نور روز فضاهای نیمه‌باز مسکونی مورد استفاده قرار گیرند. نتایج نشان داد پوسته‌های متحرک طراحی‌شده توانستند به‌طور مؤثر نور روز را در محدوده مطلوب کنترل کرده و هم‌زمان آسایش بصری و شرایط نوری مناسب برای گیاهان را فراهم کنند.

https://jsaud.sru.ac.ir/article_2476_10b636aa0e5247f63dc9f25637ed484a.pdf