نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• یاسر گلدوست ¹
• ثمانه حسن‌نتاج ²

¹ استادیار گروه معماری دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

² دانشجو کارشناسی ارشد گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

چکیده

مقدمه: علی‌رغم گستره مطالعات انجام‌شده در زمینه ارزیابی پایداری اجتماعی در طراحی مجتمع‌های مسکونی، به دلیل ماهیت وابسته به زمینه این مفهوم، عدم اجماع محققان در تعریف سنجه‌های ارزیابی آن مشهود است. لذا به‌منظور رفع شکاف دانشی برشمرده شده، این پژوهش تلاش دارد تا فهرستی طبقه‌بندی‌شده از سنجه‌های مذکور را ارائه نماید.

روش تحقیق: ابتدا با بهره‌گیری از پژوهش کیفی با روش فراترکیب مبتنی بر رویکرد سندلوسکی و بارسو، سنجه‌های ارزیابی پایداری اجتماعی شناسایی و طبقه‌بندی و سپس بر پایه فراوانی تکرار، مرتب شدند. جامعه هدف پژوهش شامل کلیه پژوهش‌های فارسی زبان منتشرشده طی سال‌های 1386 تا 1404 در بانک اطلاعات نشریات کشور است. پس از طی مراحل غربالگری، از میان 315 منبع شناسایی‌شده، 19 پژوهش در فهرست نهایی باقی‌مانده و مبنای کدگذاری قرار گرفت.

نتایج و بحث: نتایج حاصل از تحلیل کدگذاری پژوهش‌های منتخب 26 سنجه را ذیل 10 مفهوم مطلوبیت محیط خصوصی، مطلوبیت فضای عمومی، حس تعلق به مکان، رعایت سرانه‌ عملکردی، دسترسی‌‌پذیری، امنیت، ایمنی، اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی و تعامل اجتماعی پدیدار ساخت. همچنین 10 مفهوم شناسایی‌شده ذیل 4 مقوله اصلی جای گرفتند که عبارت‌ بودند از: رضایت و مطلوبیت محیطی، عدالت اجتماعی، آسایش و سرمایه اجتماعی.

نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این پژوهش ضمن فراهم آوردن فهرستی جامع از سنجه‌های ارزیابی پایداری اجتماعی در طراحی مجتمع‌های مسکونی می‌تواند در راستای استانداردسازی و ارزیابی طراحی مسکن نقش‌آفرین باشد و مبنایی برای سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های آینده در حوزه توسعه پایدار محیطی باشد.

کلیدواژه‌ها

• ارزیابی پایداری اجتماعی
• مجتمع مسکونی
• فراترکیب
• مقالات فارسی زبان
• بانک اطلاعات نشریات کشور

موضوعات

• معماری و شهرسازی

عنوان مقاله [English]

Meta-Synthesis of Social Sustainability Metrics in the Residential Complexes Design (Case Study: Persian-language Articles

نویسندگان [English]

• Yaser Goldust ¹
• Samaneh Hasannattaj ²

¹ Assistant Prof., Department of architecture, Faculty of art and architecture University of Mazandaran ,Babolsar, Iran

² Master’s student Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

چکیده [English]

Abstract:

Introduction: Despite extensive research on social sustainability evaluation in residential complex design, its context-specific nature has resulted in limited consensus and fragmented perspectives on evaluation metrics. To fill the gap, this study aims to develop a classified set of social sustainability metrics.

Research method: A qualitative meta-synthesis based on the Sandelowski and Barroso framework was first applied to identify and categorize social sustainability evaluation metrics, followed by occurrence frequency to rank them. The study reviewed Persian-language articles published between 2007 and 2025 in the Iranian Journals Database. After screening 315 primary sources, 19 studies were selected for final coding.

Results and Discussion: The analysis identified 26 metrics grouped into 10 concepts, including private and public environmental quality, sense of belonging to place, Compliance with functional space standards, accessibility, security, safety, social trust, social participation, and social interaction. These concepts were further classified into four main categories: Environmental satisfaction and desirability, social justice, comfort, and social capital.

Conclusion: The results of this research, while providing a comprehensive list of social sustainability assessment metrics for designing residential complexes, can support standardizing and evaluating hosusing design and serve as a basis for future policies and planning in the field of sustainable environmental development.

کلیدواژه‌ها [English]

• Social Sustainability Assessment
• Residential Complex
• Meta-Synthesis
• Persian-Language articles
• National Database of Iranian Journals