نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• تکتم حنایی ¹
• ماندانا هاشمی ²

¹ مدیر گروه شهرسازی- دانشگاه آزاد مشهد

² گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی ،مشهد، ایران

چکیده

هدف: با توجه به بحران جهانی مسکن و چالش‌های پایداری، توسعه «مسکن اجتماعی پایدار» به عنوان پارادایمی کلیدی مطرح شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی مؤلفه‌های مسکن اجتماعی پایدار و تأثیر آن بر رضایتمندی ساکنان انجام شده است.



روش تحقیق: با رویکرد فراروش، ۱۵۵۴ مقاله از Web of Science استخراج و پس از غربالگری، ۲۷ مقاله تحلیل شد. کدگذاری با MAXQDA (باز، محوری، انتخابی) انجام و خروجی برای شناسایی مؤلفه‌ها و تأثیر بر رضایتمندی تفسیر گردید. همچنین از VOSviewer برای نقشه علمی و خوشه‌بندی موضوعی استفاده شد.



نتایج و بحث: مؤلفه‌های کیفیت زندگی، تعاملات اجتماعی، پایداری زیست‌محیطی و اقتصادی از عوامل تعیین‌کننده در طراحی و ارزیابی مسکن اجتماعی پایدار هستند. این مؤلفه‌ها بازتاب‌دهنده احساسات ساکنان بوده و مستقیماً بر رضایتمندی تأثیر می‌گذارند. رضایتمندی بیشترین همبستگی را با کیفیت مسکن (طراحی، امکانات، نگهداری)، دسترسی به خدمات شهری، تعاملات اجتماعی و احساس تعلق نشان داده است. همچنین رابطه مثبت و معناداری بین پایداری زیست‌محیطی (کارایی انرژی، مواد پایدار) و رضایتمندی گزارش شده است.



نتیجه‌گیری: رضایتمندی ساکنان یکی از بروندادهای محوری در ارزیابی موفقیت مسکن اجتماعی پایدار است و با کیفیت مسکن، دسترسی به خدمات، تعاملات اجتماعی، احساس تعلق و پایداری زیست‌محیطی پیوند دارد. همگرایی مفاهیم در ابرواژگان و طبقه‌بندی متغیرها در هفت گروه نشان می‌دهد هرچه رابطه میان کیفیت کالبدی، انسجام اجتماعی، کارایی محیطی و کیفیت زندگی منسجم‌تر باشد، رضایتمندی افزایش می‌یابد. «حوزه رضایتمندی ساکنان و پایداری کیفیت مسکن» به عنوان یکی از چهار محور اصلی شناسایی شد. بر این اساس، رضایتمندی نه یک پیامد فردی، بلکه شاخصی ترکیبی برای سنجش کیفیت زندگی، کارآمدی سیاست‌ها، کیفیت طراحی و تحقق پایداری اجتماعی و زیست‌محیطی در پروژه‌های مسکن اجتماعی است.

کلیدواژه‌ها

• مسکن اجتماعی
• مسکن اجتماعی پایدار
• رضایتمندی ساکنان
• رویکرد فراروش

موضوعات

• معماری و شهرسازی

عنوان مقاله [English]

Assessing the impact of sustainable social housing components on residents' satisfaction: a trans-institutional approach

نویسنده [English]

• mandana hashemi ²

¹

² Department of Urban Planning, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran

چکیده [English]

Objective:

In light of global housing crises and challenges related to environmental sustainability, the development of "sustainable social housing" has emerged as a key paradigm in contemporary scientific discourse. This study aims to evaluate the components of sustainable social housing and their impact on resident satisfaction.

Methodology:

Considering the research objective, methodological considerations in the field of sustainable social housing were systematically examined using a meta-method approach. In this study, 1,554 relevant articles were retrieved from the Web of Science database, and after removing irrelevant papers, 27 articles were reviewed and analyzed. The coding outputs were directly extracted from MAXQDA software and then interpreted to identify the components of sustainable social housing and their influence on resident satisfaction. Furthermore, to map the scientific landscape and screen keywords, VOSviewer software was employed for co-occurrence network analysis and thematic clustering.



Results and Discussion:

Components such as quality of life, social interactions, environmental and economic sustainability are determining factors in the design and evaluation of sustainable social housing. These components not only identify dimensions related to social housing but also reflect residents' feelings and perspectives, directly affecting their satisfaction. Resident satisfaction in the reviewed studies showed the highest correlation with "housing quality" (including design, amenities, and maintenance), "access to urban services and infrastructure", and "social interactions and sense of belonging". Moreover, a positive and significant relationship was reported between "environmental sustainability" (e.g., energy efficiency and use of sustainable materials) and the level of resident satisfaction.

Conclusion:

The analysis of selected articles revealed that resident satisfaction is a core outcome in assessing the success of sustainable social housing, and it is most strongly linked to housing quality, access to urban services and infrastructure, social interactions, sense of belonging, and environmental sustainability. Additionally, the convergence of frequent concepts in the word cloud and the classification of variables into seven main groups indicate that the more coherent the relationship between physical housing quality, social cohesion, environmental efficiency, and quality of life, the higher the level of resident satisfaction. In the content classification of studies, the "domain of resident satisfaction and housing quality sustainability" was identified as one of the four main axes, highlighting the independent and significant position of this component in the literature on sustainable social housing. Accordingly, the findings confirm that resident satisfaction is not merely an individual outcome but a composite indicator for simultaneously measuring quality of life, effectiveness of housing policies, design quality, and the extent of social and environmental sustainability in social housing projects.

کلیدواژه‌ها [English]

• Social Housing
• Sustainable Social Housing
• Residents’ Satisfaction
• Meta-Methodological Approach