نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهتاب کریمی ¹
• مریم محمدی ²

¹ کارشناسی ارشد، گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران

² دانشیار گروه شهرسازی/ دانشگاه هنر

چکیده

مقدمه: در سال‌های اخیر، حمل‌ونقل هوشمند به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در مدیریت و برنامه‌ریزی شهری مورد توجه گسترده‌ی پژوهشگران و سیاست‌گذاران قرار گرفته و گسترش فناوری‌های دیجیتال و نیاز به بهبود کارایی، ایمنی و پایداری نظام‌های حمل‌ونقل، زمینه‌ساز افزایش روبه‌رشد مطالعات، در این حوزه شده‌است. به‌همین منظور، این پژوهش بر آن است تا از طریق مروری نظام‌مند ، به تحلیل ادبیات علمی حوزه‌ی حمل‌ونقل هوشمند طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ بپردازد تا الگوهای پژوهشی، نقاط قوت و ضعف نظری-روش‌شناختی و شکاف‌های پژوهشی را تبیین کند.
روش تحقیق: جست‌وجوی منابع در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی انجام و با بهره‌گیری از مدل پریزما، پس از فرآیند غربالگری، 50 مقاله‌ی برای تحلیل انتخاب شده است. داده‌های مقالات منتخب پس از مطالعه و انجام کدگذاری در فرآیند تحلیل محتوایی، بررسی و طبقه‌بندی شده‌اند.
نتایج و بحث: براساس نتایج، بیشتر مطالعات در حوزه‌ی تخصصی مربوط به مهندسی حمل‌ونقل بوده و سایر پژوهش‌ها مربوط به علوم کامپیوتر/یادگیری ماشین، برنامه‌ریزی شهری و حوزه‌ی پایداری زیست‌محیطی است. این امر بر گرایش غالب فنی در ادبیات نظری پژوهش‌ها، دلالت دارد. همچنین براساس یافته‌ها، از نظر روش‌شناسی، تکنیک‌های کمی شامل مدل‌سازی آماری، الگوریتم‌های بهینه‌سازی و شبیه‌سازی کامپیوتری در پژوهش‌ها، بیشتر استفاده شده‌اند و تحلیل‌های کیفی و پژوهش‌های مبتنی بر نظریه، در مقام مقایسه بسیار کم بوده‌اند. از منظر محتوایی، موضوعات تکنیکال مورد تاکید بیشتر شامل توسعه‌ی الگوریتم‌ها برای مدیریت ترافیک بوده ، درحالی‌که مباحث مرتبط با حکمرانی، سیاست‌گذاری حمل‌ونقل و شاخص‌های پایداری کمتر در بازه‌ی بررسی شده، مورد توجه قرار گرفته‌اند.
نتیجه گیری: در بسیاری از مطالعات بررسی شده در دهه‌ی اخیر، ارتباط روشن و منسجمی میان نتایج فنی و پیامدهای نهادی یا سیاستی لحاظ نشده است. به‌عبارت دیگر، شواهد موجود حاکی از عدم توجه به اهمیت تحلیل‌های نهادی و رویکرد سیاست‌محور در تولید دانش فنی است.. علی‌رغم توسعه ابزاری و فناورانه‌ی پژوهش‌های حمل‌ونقل هوشمند، در حال حاضر سازوکار کارآمدی برای تبدیل دستاوردهای کمی و بروندادهای شبیه‌سازی‌شده به مؤلفه‌های تصمیم‌سازی نهادی، قواعد اجرایی و چارچوب‌های سیاستی عملیاتی شکل نگرفته‌است؛ به‌صورتی‌که بسیاری از دستاوردهای علمی فاقد بسترهای قانونی، مالی و مشارکتی لازم برای وقوع در عرصه‌ی واقعی شهرها باقی می‌مانند.

کلیدواژه‌ها

• حمل‌ونقل هوشمند شهری
• رویکرد فنی
• رویکرد نهادی
• مرور نظام‌مند
• پریزما

موضوعات

• معماری و شهرسازی

عنوان مقاله [English]

A Systematic Review of Urban Smart Transportation Research over the Last Decade

نویسندگان [English]

• Mahtab Karimi ¹
• Maryam Mohammadi ²

¹ M.A,, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Design, University of Art, Tehran, Iran.

² Architecture & Urban Planning Department/ Art University

چکیده [English]

Introduction: In recent years, smart transportation, as one of the new approaches in urban management and planning, has received widespread attention from researchers and policymakers, and the expansion of digital technologies and the need to improve the efficiency, safety, and sustainability of transportation systems have led to a growing number of studies in this field. For this purpose, this study aims to analyze the scientific literature in the field of intelligent transportation from 2015 to 2024 through a systematic review to explain research patterns, theoretical-methodological strengths and weaknesses, and research gaps.
Research Method: A search for resources was conducted in reputable international databases, and 50 articles were selected for analysis after using the PRISMA model. The data from the selected articles were reviewed and classified after being studied and coded in the content analysis process.
Results and Discussion: Based on the results, most of the studies are in the specialized field of transportation engineering, and other research is related to computer science/machine learning, urban planning, and the field of environmental sustainability. This indicates a dominant technical orientation in the theoretical literature of research. Also, based on the findings, in terms of methodology, quantitative techniques including statistical modeling, optimization algorithms, and computer simulation have been used more in research, and qualitative analyses and theory-based research have been relatively few. In terms of content, the most emphasized technical topics include the development of algorithms for traffic management, while topics related to governance, transportation policy, and sustainability indicators have received less attention in the period under review.
Conclusion: In many studies reviewed in the last decade, a clear and coherent relationship between technical results and institutional or policy consequences has not been considered. In other words, the available evidence indicates a lack of attention to the importance of institutional analysis and a policy-oriented approach in the production of technical knowledge. Despite the instrumental and technological development of smart transportation research, an efficient mechanism for converting quantitative achievements and simulated outputs into institutional decision-making components, executive rules, and operational policy frameworks has not yet been formed; such that many scientific achievements remain without the necessary legal, financial, and participatory platforms to occur in the real world of cities.
Keywords: urban smart transportation, technical approach, institutional approach, content analysis, systematic review, PRISMA.

کلیدواژه‌ها [English]

• urban smart transportation
• technical approach
• institutional approach
• systematic review
• PRISMA