نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زهرا رستمی نجف آبادی ¹
• زهرا زمانی ²

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد معماری و انرژی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

² استادیار گروه فناوری معماری، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا ، دانشگاه تهران

چکیده

مقدمه: اثرات غیربصری نور بر سلامت شبانه‌روزی، عملکرد شناختی و کیفیت زندگی انسان، در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مهم در طراحی معماری و روشنایی تبدیل شده است. از آنجا که ویژگی‌های معماری ساختمان بر کمیت و کیفیت نور دریافتی کاربران تأثیر می‌گذارد، شناسایی عوامل طراحی مؤثر بر آسایش غیربصری نور روز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
روش تحقیق: این پژوهش با روش مرور سیستماتیک و بر اساس دستورالعمل PRISMA 2020 انجام شد. مطالعات مرتبط در پایگاه‌های Google Scholar، ScienceDirect و Elsevier در بازه زمانی 2014 تا 2025 جستجو شدند. پس از غربالگری، حذف موارد تکراری و اعمال معیارهای ورود و خروج، 30 مقاله واجد شرایط انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفتند. در این مطالعه، پارامترهای طراحی معماری، متغیرهای وابسته، شاخص‌های ارزیابی و رویکردهای پژوهشی مورد بررسی و دسته‌بندی قرار گرفتند.
نتایج و بحث: نتایج نشان داد که در میان پارامترهای طراحی معماری، پنجره‌ها (31 درصد)، سیستم‌های سایه‌انداز (14 درصد) و صفحات داخلی (13 درصد) بیشترین سهم را در مطالعات مرتبط با سلامت شبانه‌روزی داشته‌اند. همچنین شاخص‌های Circadian Stimulus (CS)، Equivalent Melanopic Lux (EML) و Melanopic Equivalent Daylight Illuminance (m-EDI) پرکاربردترین معیارهای ارزیابی آسایش غیربصری بوده‌اند. بررسی رویکرد مطالعات منتخب نشان داد که 67 درصد پژوهش‌ها صرفاً بر اثرات غیربصری نور متمرکز بوده‌اند، در حالی که تنها 33 درصد از مطالعات به ارزیابی هم‌زمان آسایش بصری و غیربصری پرداخته‌اند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه نقش پارامترهای معماری در سلامت شبانه‌روزی به‌خوبی مورد توجه قرار گرفته است، اما کمبود مطالعات با رویکرد یکپارچه آسایش بصری و غیربصری همچنان یکی از خلأهای اصلی این حوزه محسوب می‌شود. توسعه رویکرد طراحی روشنایی انسان‌محور (HCL) و توجه به ملاحظات شبانه‌روزی از مراحل اولیه طراحی می‌تواند به ارتقای کیفیت محیط‌های معماری و سلامت کاربران منجر شود.

کلیدواژه‌ها

• روشنایی شبانه روزی موثر
• نورروز
• اثرات غیر-بصری نور
• سلامت
• روشنایی یکپارچه

موضوعات

• معماری و شهرسازی

عنوان مقاله [English]

A systematic literature review: The architectural design parameters affecting circadian health and non-visual daylight comfort

نویسندگان [English]

• Zahra Rostami Najafabadi ¹
• Zahra Zamani ²

¹ Master's student( energy and architecture), Faculty of architecture, University of Tehran, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Arch. Technology, College of Fine Art, University of Tehran, Iran

چکیده [English]

The variation of daylight during the day makes it an ideal source for stimulating the human circadian system; however, the quantity, quality, and appropriate hours of access to it are not always available in the interior space. Therefore, artificial light is necessary to complete human's visual and non-visual aspect of light. The factors of building design and interior design of the space have a great impact on the amount of incoming light and its quality, so it is necessary to review previous studies in this field and systematically categorize them. This review study compares the discussed parameters in this domain, dependent variables, approaches and evaluation criteria, emphasize the importance and impact of design parameters on human day-to-day health. Systematic study, the parameters discussed in this topic along with the amount of repetition in the articles include; human (11%), ideation factors (4%), geography and weather (8%), building (6%), window (31%), window glazing (6%), shading system (14%), interior surfaces (13%), artificial lighting system (2%) and furniture (5%). The most important dependent variables(measurement factors) in this topic are CS (47%), EML (25%), m-EDI (20%) and M/P (8%). The investigation of these studies has been selected in the latitude range of Iran so that, the obtained results can be applicable. The weak point in the previous studies is the lack of attention to the integrated lighting design process and the simultaneous consideration of visual and non-visual comfort; So that 74% of the articles, unilaterally, only addressed the issue of non-visual comfort and 26% of the articles addressed the integrated approach. It is worth mentioning; The articles in this current study have only dealt with non-visual comfort (unilaterally or integrated) and the visual approach (uniquely) has not been investigated. So, the lack of an integrated approach in the articles is the weak point of the conducted studies, because these parameters and their impact on the design should be considered from the early stages so that the plan reaches a right circadian rhythm. To meet this need, human-centered lighting (HCL) design approach, which places humans and their visual and non-visual needs should be included in the design.

کلیدواژه‌ها [English]

• Circadian-effective lighting
• Daylight
• Non-visual effects of light
• Health
• Integrative lighting