معماری و شهرسازی پایدار

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

اخبار و اعلانات

بخش داوری

روند داوری

عضویت و راهنمای پابلونز

ارزیابی ظرفیت میکروموبیلیتی در تحقق اهداف شهر صفر کربن با تأکید بر رفتار کاربران شهری (مطالعه موردی: منطقه ۶ تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، گروه شهرسازی دانشکده هنر دانشگاه بجنورد ،بجنورد، ایران.

2 استادیار،گروه شهرسازی دانشکده هنر دانشگاه بجنورد ، بجنورد، ایران.

10.22061/jsaud.2026.12319.2330

چکیده

افزایش آلودگی هوا و پیامدهای تغییرات اقلیمی، شهرها را به تصمیم رویکردهایی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای سوق داده است. در این میان، میکروموبیلیتی، به‌ویژه سامانه‌های دوچرخه اشتراکی، به‌عنوان راهکاری نوین برای ارتقاء حمل‌ونقل پایدار و کاهش وابستگی به خودروهای شخصی مطرح شده‌اند. این پژوهش با تمرکز بر منطقه ۶ تهران، به بررسی نقش سامانه‌های میکروموبیلیتی در تحقق اهداف شهر صفر کربن می‌پردازد. هدف اصلی تحقیق، سنجش میزان تأثیر میکروموبیلیتی در کاهش آلاینده‌های محیط‌زیست و ارتقاء الگوهای سفر شهری است. در این راستا، تحلیل رفتار کاربران، شناسایی عوامل مؤثر بر استفاده از سیستم‌های اشتراکی و مدلسازی ظرفیت بالقوه کاهش کربن، از جمله محورهای مورد بررسی بوده است. روش تحقیق به‌صورت ترکیبی (کمی-کیفی) و با بهره‌گیری از تحلیل‌های آماری، مکانی و مدل‌های رگرسیون لجستیک انجام شده است. اطلاعات از طریق پرسشنامه در میان شهروندان ۱۵ تا ۶۵ سال منطقه ۶ گردآوری و با نرم‌افزار ArcGIS و مدل‌سازی ریاضی تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد جوانان بدون خودروی شخصی و با درآمد متوسط بیشترین تمایل به استفاده از میکروموبیلیتی را دارند. همچنین، جانمایی ایستگاه‌ها در نزدیکی مراکز جذب سفر و اتصال به حمل‌ونقل عمومی، تأثیر زیادی در افزایش بهره‌وری سیستم دارد. یافته‌های تحقیق می‌تواند مبنایی عملی برای سیاست‌گذاران در توسعه سامانه‌های حمل‌ونقل پایدار و کاهش آلاینده‌های کربنی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of Micromobility Capacity in Achieving Zero-Carbon City Goals with an Emphasis on Urban User Behavior (Case Study: District 6 of Tehran)

نویسندگان [English]

  • zahra jeddi 1
  • alireza hasani 2
  • meysam alipour 2

1 Urban Planning, Department of Urban Planning, Faculty of Arts, Uni. of Bojnord, Bojnord, Iran

2 Assistant Prof., Department of Urban Planning, Faculty of Arts, Uni. of Bojnord, Bojnord, Iran.

چکیده [English]

The increase in air pollution and the impacts of climate change have led cities to adopt strategies aimed at reducing greenhouse gas emissions. In this context, micromobility—particularly shared bicycle systems—has emerged as an innovative solution to promote sustainable transportation and reduce reliance on private vehicles. This study focuses on District 6 of Tehran and examines the role of micromobility systems in achieving the goals of a carbon-zero city. The main objective is to evaluate the impact of micromobility on reducing environmental pollutants and improving urban travel behavior. User behavior analysis, identification of key factors influencing the use of shared systems, and modeling the potential for carbon reduction are the main aspects explored. The research uses a mixed-method approach (quantitative–qualitative) supported by statistical, spatial, and logistic regression analyses. Data were collected through questionnaires distributed among residents aged 15 to 65 in District 6 and analyzed using ArcGIS and mathematical modeling. Results show that young individuals with average income and no private vehicles are most inclined to use micromobility. Moreover, placing stations near major trip attractors and connecting them to public transport significantly improves system efficiency. The findings provide practical guidance for policymakers in developing sustainable transport systems and reducing carbon emissions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Micromobility
  • Carbon-zero city
  • Carbon emission reduction
  • Sustainable transport
  • Spatial analysis
مراجع
Bieliński, T., Kwapisz, A., & Ważna, A. (2021). Electric bike-sharing services mode substitution for driving, public transit, and cycling. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 96(23). https://doi.org/10.1016/j.trd.2021.102883
Brecht, J., Gent, M., & Renes, R. (2022). CO2 reduction through shared mobility: A review of psychological factors for the switch from private car to shared transport. Research Group Psychology for Sustainable Cities. https://vb.nweurope.eu/media/18193/2022_vbrecht-van-gent-renes_co2-reduction-through-shared-mobility_a-literature-review.pdf
Charlton, E. (2023). These 10 cities are leading the way with plans to cut carbon emissions. https://www.weforum.org/stories/2023/10/europe-cities-cut-carbon-emissions-greenhouse/
Dimitrios, M., Laura, G., Daniel, E., & Barbara, L. (2020). Is micro-mobility sustainable? An overview of implications for accessibility, air pollution, safety, physical activity and subjective wellbeing. In C. Carey, Handbook of Sustainable Transport. https://elib.dlr.de/134566/
Ferenchak, N. N. (2024). Traffic safety for all road users: A paired comparison study of small & mid-sized U.S. cities with high/low bicycling rates. Journal of Cycling and Micromobility Research. https://doi.org/10.1016/j.jcmr.2024.100010
Fishman, E., Washington, S., & Haworth, N. (2013). Bike share: A synthesis of the literature. Transport Reviews, 33(2), 148-165. https://doi.org/10.1080/01441647.2013.775612
Guan, X., van Lierop, D., An, Z., Heinen, E., & Ettema, D. (2024). Shared micro-mobility and transport equity: A case study of three European countries. Cities, 153(22), 1-16. https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105298
Liao, F., Vleugel, J., Bösehans, G., Dissanayake, D., Thorpe, N., Bell, M., ... Almedia, C. (2024). Mode substitution induced by electric mobility hubs: Results from Amsterdam. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 129. https://doi.org/10.1016/j.trd.2024.104118
Litman, T. (2016). Evaluating transportation land use impacts. Victoria Transport Policy Institute. http://www.vtpi.org/landuse.pdf
Lotfi, S., Sholeh, M., Farmand, M., & Fattahi, K. (2016). Developing urban design criteria for zero-carbon neighborhoods. Naqsh-e Jahan - Theoretical Studies and New Technologies of Architecture and Urban Planning, 6(1), 80-92. [in Persian] https://bsnt.modares.ac.ir/article_768.html
Mousavi Sarvineh Baghi, E. S., & Ranjbar, E. (2020). Toward low-carbon urban design based on integrated analysis of carbon-generation sources (Case study: Semnan). Journal of Environmental Research, 11(21), 143-156. [in Persian] https://www.iraneiap.ir/article_125477.html
Nikiforiadis, A., Martín, I. C., Salanova Grau, J. M., Ayfantopoulou, G., & Basbas, S. (2023). Geofencing and city dashboards for micromobility: Identifying the needs of cities, operators and technology providers. Transportation Research Procedia, 69(10), 663-670. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2023.02.221
Nikitas, A., Thomopoulos, N., & Milakis, D. (2021). The environmental and resource dimensions of automated transport: A nexus for enabling vehicle automation to support sustainable urban mobility. Annual Review of Environment and Resources, 46, 167-192. https://doi.org/10.1146/annurev-environ-012220-024657
NNDP. (2025). undp.org. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2025-05/undp_iran_aq_factsheet-may_2025_final.pdf
Oeschger, G., Caulfield, B., & Carroll, P. (2023). Investigating the role of micromobility for first- and last-mile connections to public transport. Journal of Cycling and Micromobility Research, 1. https://doi.org/10.1016/j.jcmr.2023.100001
Olabi, A. G., Awotwe, T. W., Obaideen, K., Sayed, E. T., Shehata, N., Alami, A., & Abdelkareem, M. A. (2023). Micromobility: Progress, benefits, challenges, policy and regulations, energy sources and storage, and its role in achieving sustainable development goals. International Journal of Thermofluids, 17, 100292. https://doi.org/10.1016/j.ijft.2023.100292
Philips, I., Anable, J., & Chatterton, T. (2022). E-bikes and their capability to reduce car CO2 emissions. Transport Policy, 116, 11-23. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2021.11.019
Pourmohammadi, M., & Asadi, A. (2014). An introduction to sustainable urban development with emphasis on its concept, characteristics, and indicators. National Conference on Sustainable Architecture and Urban Landscape. [in Persian] https://civilica.com/doc/290270/
Roig-Costa, O., Miralles-Guasch, C., & Marquet, O. (2024). Shared bikes vs. private e-scooters: Understanding patterns of use and demand in a policy-constrained micromobility environment. Transport Policy, 146, 116-125. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2023.11.010
Shaheen, S. A., Cohen, A., & Chung, M. (2008). North American carsharing: A ten-year retrospective. Institute of Transportation Studies. https://www.researchgate.net/publication/46439962_North_American_Carsharing_A_Ten-Year_Retrospective
Shamsoddini, A., & Ahmadi, W. (2020). Spatio-temporal estimation of carbon monoxide and nitrogen dioxide based on remote sensing data and ancillary data in Tehran. Geography and Environmental Sustainability, 10(3), 107-124. https://doi.org/10.22126/ges.2020.4227.2057
Tan, S., Yang, J., Yan, J., Lee, C., Hashim, H., & Chen, B. (2017). A holistic low carbon city indicator framework for sustainable development. Applied Energy, 185, 1919-1930. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2016.03.041
Wong, S. D., Broader, C., & Shaheen, S. A. (2020). Can sharing economy platforms increase social equity for vulnerable populations in disaster response and relief? A case study of the 2017 and 2018 California wildfires. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 5. https://doi.org/10.1016/j.trip.2020.100131
Younes, H., Andrews, C., Noland, R. B., Xia, J., Wen, S., Zhang, W., ... Gong, J. (2024). The traffic calming effect of delineated bicycle lanes. Journal of Urban Mobility, 5. https://doi.org/10.1016/j.urbmob.2024.100071
معماری و شهرسازی پایدار
دوره 13، شماره 2
اسفند 1404
صفحه 197-222
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار